Deze zomer overleed Dr. Fil. Paul Kempeneers, auteur van talrijke historische werken over de naamgeving en de geschiedenis van onze streek. In zijn boekje over Opvelp vonden we een tekst uit 1774 terug, die verrassend weinig aan actualiteit lijkt te hebben ingeboet.
BRIEF VAN DE SCHEPENEN VAN OPVELP
In een request aan de Souvereine Raad van het Hertogdom Brabant schrijven de vier schepenen dat “er sinds enige jaren verscheidene vreemdelingen zijn komen wonen waaronder vele arme en behoeftige mensen, die met hun vrouwen en kinderen ten laste komen van de tafel van de heilige geest van Opvelp, zodoende dat die geen geld heeft om de arme inboorlingen van de heerlijkheid te kunnen onderhouden.”
Waarom verhuizen al die mensen? “Om reden dat er binnen dit hertogdom menigvuldige dorpen zijn die voorzien zijn van een reglement nopens de vreemdelingen, zodat deze genoodzaakt zijn om uit deze dorpen te vertrekken…”
De schepenen vragen daarom om ook
in Opvelp zo’n reglement te mogen
invoeren.
Met vreemdelingen bedoelde men in 1774 alle mensen die niet tot de dorpsgemeenschap behoorden (de “inboorlingen”). De Tafel van de Heilige Geest was de voorloper van ons huidige OCMW, dat toen instond voor de ondersteuning van armen en behoeftigen.
VAN UITSLUITING NAAR INCLUSIE
Wat we hier lezen, is een vroege vorm van het bekende “van het kastje naar de muur”-principe. Mensen werden door regels en heffingen uit bepaalde dorpen, zoals Laar, Neerwinden en Wezemaal, geweerd en zochten daarom elders onderdak. Opvelp wilde dit systeem overnemen.
Gelukkig zijn de tijden veranderd. Sinds de oprichting van de OCMW’s in 1976, dit jaar exact 50 jaar geleden, is maatschappelijke dienstverlening een recht geworden voor álle inwoners. Het is niet langer afhankelijk van liefdadigheid, maar verankerd in de wet. Iedereen heeft recht op hulp, ongeacht afkomst of achtergrond.
KRITISCHE KANTTEKENING
Toch blijft het doorschuiven van verantwoordelijkheid ook vandaag bestaan. In Europa blijft het moeilijk om tot een gezamenlijke aanpak te komen voor de opvang van asielzoekers. En ook binnen België verschuift de last: de federale beslissing om werkloosheidsuitkeringen in de tijd te beperken en langdurig zieken strenger te beoordelen, zorgt ervoor dat lokale OCMW’s meer mensen zullen moeten opvangen en begeleiden.
SAMEN STERKER
In 250 jaar is er veel veranderd. De reflex om moeilijke situaties door te schuiven blijft bestaan, maar gelukkig beschikken we vandaag over een stevig sociaal vangnet. In België staat het recht op maatschappelijke dienstverlening nog recht overeind – iets wat in veel andere landen verre van vanzelfsprekend is.
Dus: kom je ooit in de problemen, weet dan dat de deur van het gemeentehuis altijd voor je openstaat. Dienst Welzijn zoekt samen met jou naar een oplossing die werkt.
