Het Groot Park (Salve Mater) Lovenjoel

In 1649 kreeg de familie de Spoelberch het dorp Lovenjoel in bezit. Hun 25 ha grote domein strekte zich uit in de vallei van de Molenbeek, waar zij een kasteel bouwden. De laatste telgen van dit geslacht, Jean de Spoelberch (1766-1838) en Maximiliaan de Spoelberch (1802-1873) hadden een grote belangstelling voor dendrologie en plantten diverse zeldzame boomsoorten aan. In het Groot Park bevinden zich dan ook nog steeds unieke bomen als moerascypressen, zeldzame soorten eiken, beuken, een zelkova en een magnolia grandiflora.

Nadat de laatste telg van de familie, Karel-Victor in 1907 kinderloos stierf kwam het domein anno 1915 in bezit van de Universiteit van Leuven, die het domein op hun beurt in pacht gaven aan de Zusters van Liefde van Gent. Zij bouwden er aan de noordzijde een instelling voor geesteszieke vrouwen en studenten psychiatrie. De plannen werden getekend door architect Joseph Hachez in een typische Engelse stijl met bakstenen, trapstenen gevels en grote ramen in een mooi kasteelpark met rechte beukendreven, wandelpaden en pittoreske rustplaatsen.
Op 29 juni 1927 werden de eerste twee gebouwen, het administratief gebouw en het paviljoen Sancta Maria plechtig ingewijd in aanwezigheid van Koningin Elisabeth, kardinaal Van Roey en universiteitsrector Mgr. Ladeuze. Hoofdgeneesheer van de instelling was professor D’Hollander, een van de gangmakers van de vernieuwende ‘verzorging en genezing der krankzinnigen’.

De instelling bestond uit een 10-tal verschillende paviljoenen, een klooster, een laboratorium en een school voor psychiatrische verpleging. In het oude kasteel van de Spoelberg, aan de zuidkant van het domein werd een pensionaat voor verpleegsters ingericht.

De mogelijkheden om binnen dit kader aan een moderne en efficiënte psychiatrische zorg te blijven werken werden steeds minder goed. Men koos er dan ook voor om vanaf de jaren 1990 alle patiënten naar andere instellingen of doorgangshuizen te laten vertrekken. De campus werd verhuurd aan o.a. de Hogere Leergangen voor Opvoeders (HIRL), ontwenningskliniek De Spiegel en het kinderdagverblijf van de KULeuven.

Vanaf 2008 kwam de campus in handen van VIRIX die de historische gebouwen met respect voor hun monumentale karakter ombouwen tot moderne lofts met beneden beperkte ruimte voor diensten en dienstenondernemingen.

Ook het landshapspark werd in gebruik gegeven aan de natuurvereniging Natuurpunt en zal in de toekomst in zijn oude eer hersteld worden.

Aan de westzijde van het Groot Park bevinden zich ook de geklasseerde Heystmolen en de modelhoeve van het Zoötechnisch Centrum van de KULeuven.

Adres : Groot Park (verschillende huisnummers), Lovenjoel

Contact: private woningen, het park is toegankelijk via de Stationsstraat, Bijzondereweg en Heerbaan.

GPS-code: 50°51’17” NB – 4°46’37” OL

Monument : erkenning 1999 (kerk en pastorie) ; 23/1/1981 (orgel)

Bereikbaarheid + parking + toegankelijkheid

  • met de fiets: tussen fietsknooppunten 86 en 92
  • openbaar vervoer: bus 8 stopt in de Keizerstraat of in de Stationsstraat ; bus 380 (Leuven-Tienen) op Tiensesteenweg - halte Bijzondere weg
  • met de wagen: via E 40, afrit Haasrode, de N25 volgen en rechtsaf naar de N3 (Tiensesteenweg) – deze volgen tot Lovenjoel, richting Bierbeek volgen
  • parking op het Dorpsplein of in de Stationsstraat

Meer informatie: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/300760 (klass. Groot Park) - https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/214818 (Salve Mater) - https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/214833 (kasteel de Spoelbergh)

Roger Deneef (ed.), Historische tuinen en parken van Vlaanderen. Inventaris Vlaams-Brabant. Bierbeek, Boutersem, Glabbeek en Oud-Heverlee, uitgave M&L cahier 9, 2004.