|
|
Het nieuwe vrijwilligersstatuut Lange tijd bestond er heel wat onduidelijkheid over het statuut van de vrijwilliger.
Met de wet van 3 juli 2005 is daar verandering in gekomen. Deze nieuwe wet zal in werking treden vanaf 1 augustus 2006. Ondertussen maken we van de gelegenheid gebruik om u met enkele bijdragen in vogelvlucht in te wijden in de geheimen van het nieuwe vrijwilligersstatuut.
Waarom deze wet?
Met de nieuwe wet betreffende het vrijwilligersstatuut wil de regering rechtszekerheid scheppen voor zowel vrijwilligers als de verenigingen waarbinnen ze actief zijn. De wet bouwt een aantal garanties in zodat vrijwilligers de nodige bescherming genieten en organisaties krijgen een kader aangereikt voor het werken met hun vrijwilligers.
De wet zet de verenigingen aan om eens grondig na te denken over hoe ze omgaan met hun vrijwilligers en hun vrijwilligersbeleid.
Een afsprakennota en een verplichte verzekering van de vrijwilligers bieden alvast een aanzet voor goede beleidsinstrumenten.
Wat is vrijwilligerswerk?
Vrijwilligerswerk is:
> iets doen wat men niet hoeft te doen en waar men niet voor wordt betaald
> voor anderen waarmee men geen hechte band heeft en die uit het vrijwilligerswerk geen winsten halen
?> in een vast verband (bv. vzw of lokaal bestuur) of een feitelijk verband (bv. buurtcomité)
Wie al een arbeidsovereenkomst heeft met de betrokken organisatie kan er geen vrijwilligerswerk voor doen.
Wie mag vrijwilligerswerk doen?
Iedereen mag vrijwilligerswerk doen, vanaf het jaar waarin men 16 jaar wordt.
De regels voor werklozen en andere mensen met een bijzonder statuut zijn eveneens versoepeld:
> Werklozen: geen voorafgaande toelating door de RVA vereist (wel melding). De RVA kan enkel weigeren indien het geen vrijwilligers-activiteit betreft (bv. betaalde arbeid) of indien de inzet als vrijwilliger de beschikbaarheid op de arbeidsmarkt vermindert. De RVA heeft maximaal 2 weken om te weigeren, zoniet wordt de activiteit sowieso als toelaatbare vrijwilligersactiviteit beschouwd.
> Bruggepensioneerden: zelfde systeem als werklozen.
> Arbeidsongeschikten: moeten jaarlijks toelating krijgen van de adviserende geneesheer.
> Leefloners: vrijwilligerswerk kan, geen voorwaarden.
Organisatienota
Elke organisatie die met vrijwilligers werkt, moet een organisatienota opstellen.
In die organisatienota moeten minstens volgende elementen worden vermeld:
> sociale doelstelling en juridisch statuut van de organisatie
> de afgesloten verzekeringen Burgerlijke Aansprakelijkheid, voor zowel de organisatie als voor de vrijwilligers en eventuele andere vrijwilligersverzekeringen die zijn afgesloten
> of een (kosten)vergoeding betaald wordt en zo ja, wat en wanneer, forfaitair of bewezen door documenten
> geheimhoudingsplicht: letterlijke tekst artikel 458 van het Strafwetboek opnemen
Deze organisatienota moet je aan iedere vrijwilliger overhandigen. Je doet er goed aan een register aan te leggen waarin de vrijwilligers in een register voor ontvangst te laten tekenen, zodat er achteraf geen discussie mogelijk is.
Een model van organisatienota is beschikbaar via www.vrijwilligerswerk.be.
NIEUW! Aanpassing toepassingsgebied
Het toepassingsgebied van de wet (wat betreft de verzekeringsplicht en de beperking van de aansprakelijkheid van de vrijwilliger) wordt beperkt tot rechtspersonen die met vrijwilligers werken (zoals vzw’s, stichtingen, lokale besturen, enz.) en feitelijke verenigingen die vallen onder een koepelvereniging (die zelf een rechtspersoon is en/of personeel tewerkstelt).
Kleine feitelijke verenigingen (die niet onder een koepel ressorteren), zoals wijkcomité’s en buurtinitiatieven, vallen dus niet onder het toepassingsgebied. Ze vallen echter wel onder de informatieplicht (zie verder).
Aansprakelijkheid vrijwilliger weer beperkt
Een vroegere wetswijziging (december 2005) had de mogelijke aansprakelijkheid van de vrijwilliger uitgebreid. Deze wordt nu teruggeschroefd: een vrijwilliger is in principe niet aansprakelijk behalve in het geval van een opzettelijke, een zware of een herhaaldelijke lichte fout. Dit geldt voor vrijwilligers die actief zijn voor een rechtspersoon of voor een feitelijke vereniging die ressorteert onder een koepel (zie hoger).
Vrijwilligers in een kleine feitelijke vereniging zonder koepelstructuur erboven blijven wél aansprakelijk. Zij zullen zich bij een eventueel schadegeval dus desnoods moeten beroepen op hun familiale polis. Niets houdt kleine feitelijke verenigingen echter tegen zichzelf en hun vrijwilligers óók te verzekeren. Dit is niet verplicht, maar wel erg aan te raden!
Organisatienota afgeschaft – informatieplicht blijft
In onze vorige bijdrage vertelden we u dat elke vrijwilliger een organisatienota moest overhandigd krijgen. Die verplichting valt weg, maar elke organisatie die met vrijwilligers werkt moet wel dezelfde informatie bieden aan haar vrijwilligers. De vorm waarin dit gebeurt is echter vrij. Dat mag dus met een organisatienota, maar bv. ook via de website, het tijdschrift of door het ophangen van info in de kantine.
Verzekeringsplicht
Vrijwilligersorganisaties die onder het toepassingsgebied vallen (zie hoger), zijn verplicht een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid af te sluiten voor zowel de organisatie als haar vrijwilligers.
Inwerkingtreding
Het nieuwe vrijwilligersstatuut treedt globaal in werking op 1 augustus 2006.
De verzekeringsverplichtingen moet echter nog geconcretiseerd worden in een KB. De verplichting tot verzekering van BA van zowel organisatie als vrijwilligers en de aansprakelijkheidsregeling van de vrijwilligers gaat dan ook pas in op 1 januari 2007. We houden u hierover dus zeker op de hoogte zodra er meer info beschikbaar is.
Bijkomende informatie?
Met eventuele vragen kan u terecht bij onze gemeentelijke cultuurbeleidscoördinator, Davy De Laeter, op het nummer tel: (016) 26 97 49 e-mail: cbc@deborre.be
Heel wat bijkomende informatie over verenigingen en vrijwilligerswerk is ook beschikbaar via volgende websites:
- http://verenigd.deborre.be
- www.vrijwilligersweb.be
- www.vrijwilligerswerk.be (met vacaturebank voor vrijwilligers!)
|
|
